تاج محل

تاج محل

تاج محل آرامگاه زیبا و باشکوهی است که درنزدیکی شهر اگرا و در ۲۰۰ کیلومتری جنوب دهلی نو پایتخت هند واقع شده‌است. این بنا بهدستور شاه جهان، امپراتور گورکانی هند به منظور یاد بود از همسر ایرانی محبوبشممتاز محل که در سال ۱۶۳۱ (میلادی) به‌هنگام وضع حمل فوت کرد، بناشده ‌است. شاه جهان تصمیم گرفت پس از مرگ همسرش با ساخت بنایی زیبا، مجلل و عظیم،همسرش را جاودانه کند. از این‌رو آرامگاهی زیبا بر روی قبر او بنا نهاد.

این آرامگاه بر پایهمخلوطی از معماری ایرانی، هندی و اسلامی ساخته شده‌ است و در ساخت آن ۲۰،۰۰۰هنرمند و معمار از نقاط مختلف آسیا به‌خصوص ایران، شبه قاره هند، آسیای میانه وآناتولی شرکت داشته‌اند.

آغاز ساخت تاج‌محلسال ۱۶۳۲م (۱۰۴۲ ش) بوده و در سال ۱۶۴۷م(۱۰۵۷ ش) تکمیل شده است.

احمد معماری لاهوری وبرادرش استاد حمید لاهوری (سده یازدهم هجری) سرمعماران ایرانی سازنده تاج محل درهندوستان بوده‌اند. در برخی متون نیز از عیسی خان شیرازی و امانت خان شیرازیطغرانویس، که هر دو ایرانی بوده‌اند نام برده شده‌است، گویا خطاطی‌های روی در و دیوارهای تاج محل توسط امانت خان انجام شده است.

 

تاج محل، باشکوه ترینهدیه یک شاه به همسر از دست رفته اش است و پایه‌های آن بر عشق وافر شاه جهانگورکانی به ممتاز محل ایرانی تبار استوار است. شاید اگر در سال ١٦٠٧ میلادیشاهزاده خرم، که بعدا با نام شاه جهان شناخته شد، ارجمند بانو بیگم را، که بعدا به ممتاز محل ملقب شد، نمی دید، امروز از تاج محل خبری نبود.

ارجمند بانو دختر یکیاز اشراف ایرانی با نام عبدالحسن آصف خان و متولد شهر آگرای هند بود.
شاهزاده خرم بعد از ازدواج با ارجمندبانو، اعلام کرد که عروس تازه از سایر زنان دربار برتر و "ممتاز محل"است. ازآن به بعد ارجمند بانو با همین نام و پسوند "بیگم" خطاب می‌شد. درسال ١٦٢٨ میلادی شاهزاده خرم بر تخت طاووس هند نشست و به "شاه جهان"ملقب شد. ممتاز محل نمى خواست به مانند عمه قدرتمندش در امور اداری و سیاسی دستیداشته باشد. در عوض فهرست نام های زنان بیوه و کودکان یتیم را ترتیب می‌داد و ازشوهرش می خواست که به نیازهای آن ها رسیدگی کند و برای خانواده‌های بینوا نفقه تعیین می‌کرد. او نیز مانند شاه جهان به هنر معماری علاقه داشت و در سامان دهی یکباغ در کرانه رود یامونا در شهر آگرا، نقش داشت، جایی که سرانجام محل آخرت او شد.

  ممتازمحل همسر دوم شاه‌جهان بود و در ۱۷ جون ۱۶۳۱ میلادی به هنگام تولد فرزند چهاردهمش جان باخت. شاه جهان و ممتازمحل در سال ۱۶۱۲ ازدواج کردند و ۱۸سال با یکدیگر زندگی کردند و ثمره این ازدواج ۱۴ فرزند بود که هفت تنزنده ماندند و بزرگ شدند. چهاردهمین فرزند مشترک شاه جهان  و ممتاز محل، دختری بود که نامش را گوهره‌بیگم گذاشتند.«ممتاز محل» در زمان مرگ 39سال داشت. او از شوهرش درخواست کرد که پس از وی زنی نگیرد و برای او مقبره‌ای بسازد که بدان نام وی جاوید بماند.

به نوشته تاریخ نگاران، شاه جهان در پی درگذشت محبوب ترین همراه زندگی اش لباس شاهانه اش را باعبای سفید عوض کرد و یک سال سوگوار بود. شاهی که قبلا برای توسعه دامنه سلطنتش خون فراوانی ریخته بود، گوشه نشین شد و برای مدتی دخترش جهان آرا به امور دولتداری پرداخت. روایت حاکی است ک موهای سیاه شاه جهان، طی یکی دو ماه سوگواری سفید شد.

شاه جهان، پس از یکسال از سوگواری از سوگ همسرش بیرون آمد، بهترین معماران و خوشنویسان را از سراسر هندو بیرون از هند را فرا خواند تا بنای یادبود را در شهر آگرا، پایتخت امپراتوری گورکانی، بسازند.

شاه جهان سال ها بعد،از پسرش اورنگزیب شکست خورد، مدتی در زندان لعل قلعه زندانی بود، و پس از مرگ درکنار ممتاز محل و زیر گنبد تاج محل به خاک سپرده شد.

تاج محل، مقبره‌ای است با ۵۸ متر بلندی، ۵۶ متر پهنا که در نزدیکی اگرا در ایالت اوتار پرادش هندوستان بر روی یک عرصه ی عظیم مرمرین ۱۰۰ متر در ۱۰۰ متر ساخته شده‌است.این بنای بزرگ، در یک باغ پهناور ۱۸ هکتاری قرار دارد، این باغ به شیوه ی چهارباغ‌های ایرانی ساخته شده‌است.

شاه‌جهان قصد داشتبرای خود نیز آرامگاهی در کرانه ی دیگر «رود جمنا» و برابر تاج محل بسازد و این دوبنا را با پلی به یکدیگر متصل سازد. قرار بود که بر خلاف نمای تاج محل که از مرمرسفید است، آرامگاه شاه جهان از مرمر سیاه باشد. اما سرنوشت بر این شد که آرامگاه دوم هرگز برپا نشود و شاه در کنار همسرش آرام گیرد.

تاج محل در سال ۱۹۸۳جزو میراث جهانی یونسکو درآمده و در نظر سنجی بزرگ جهانی در سال ۲۰۰۷میلادی که در ۸ ژوئیه همان سال نتیجه آن اعلام گردید این بنا در شمار یکی ازعجایب هفتگانه جهان در دوران حاضر شناخته شد.
در دو طرف بنای اصلی، دو بنای کوچکتر وقرینه به‌چشم می‌خورد. بنای سمت غرب یک مسجد سه‌گنبدی است که از ماسه‌سنگ (قهوه‌ای مایل به قرمز) ساخته شده و بنای سمت شرق، بنایی است که زمانی به عنوان مهمان‌سرا مورد استفاده قرار می گرفته است.

دی ان ان فارسی , مرجع دات نت نیوک فارسی
دی ان ان